Havai Fişek ve Meşale Satışı Yasaklandı

İstanbul Valiliği, artan orman yangını tehlikesini göz önünde bulundurarak önemli bir karara imza attı. 16 Temmuz ile 28 Ekim 2026 tarihleri arasında havai fişek, işaret fişeği, meşale ve benzeri yanıcı-patlayıcı maddelerin hem satışı hem de kullanımı yasaklandı. Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi İş Sağlığı ve Güvenliği Bölüm Başkanı Dr. Öğr. Üyesi Rüştü Uçan, bu tür ürünlerin kontrolsüz kullanımının büyük facialara yol açabileceğini vurguladı.

Geçmişteki Trajediler ve Dersler

Dr. Rüştü Uçan, daha önceki dönemlerde yaşanan büyük yangınların benzer ihmallerden kaynaklandığına dikkat çekti. Özellikle kapalı mekanlarda kullanılan havai fişeklerin zincirleme felaketleri tetikleyebileceğini belirtti. Uçan, Irak'taki bir düğün salonunda meydana gelen patlama örneğini vererek, patlamanın ardından perdeler ve süslemeler gibi yanıcı malzemelerin alev almasıyla yaklaşık 200 kişinin yaşamını yitirdiğini hatırlattı. Dr. Uçan, bu tür olaylarda ilk patlamanın yanı sıra sonrasında başlayan yangın, panik, yetersiz kaçış yolları ve kilitlenen kapılar gibi faktörlerin facianın boyutunu artırdığını ifade etti.

Patlayıcıların Hassasiyeti ve Riskleri

Patlayıcı maddelerin son derece hassas ürünler olduğunu ve sıradan tüketim malzemesi gibi değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Dr. Uçan, “Bu patlayıcıların depolanması ve kullanılmasında mutlaka eğitim almış kişiler görev yapmalıdır. Çünkü maytap ya da benzeri patlayıcılar sadece fitil ateşlenince çalışmıyor. Sıcaklıktan, statik elektrikten ya da çok küçük bir kıvılcımdan bile ilk patlama meydana gelebiliyor. Bunlar bizim gidip marketten karpuz gibi, herhangi bir ürün alır gibi satın alıp depolayacağımız malzemeler değildir. Özel şartlarda muhafaza edilmeleri gerekir. Bunları ateşleyecek kişilerin de mutlaka eğitim almış olması gerekir” şeklinde konuştu. Askeri personel ve emniyet görevlilerinin bu eğitimleri aldığını belirten Uçan, herhangi bir kişinin bilinçsizce bu ürünleri kullanmasının büyük risk taşıdığını dile getirdi. Ayrıca, düğün salonlarında kullanılan helyum gazlı balonların da yangın riskini artırabileceğini, geçen yıl yaşanan bir olayda genç bir kızın elindeki balonun patlaması sonucu ağır yanıklar aldığını örnek gösterdi.

Uzman Kontrolü ve Yasal Düzenlemeler

Dr. Uçan, havai fişek gösterilerinin ancak deniz üzerindeki resmi kutlamalar gibi, uzman kontrolünde ve gerekli tüm güvenlik önlemleri alınarak gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade etti. Bireysel kutlamalarda aynı güvenlik seviyesinin sağlanmasının mümkün olmadığını belirterek, “En az 10 metre çevresinde hiçbir yanıcı maddenin bulunmaması gerekir. Yukarıda balon olmamalı, süslemeler olmamalı. Açıkçası en güvenli yöntem bunları hiç kullanmamaktır” önerisinde bulundu. Kayıt dışı üretilen patlayıcıların riskini artırdığını ve merdiven altı üretimde patlama ihtimalinin daha büyük felaketlere yol açabileceğini ekledi. Stadyumlarda kullanılan meşalelerin de binlerce kişinin bulunduğu ortamlarda ciddi yangınlara neden olabileceğini ve bu konuda cezaların artırılması gerektiğini vurguladı.

Hukuki Sorumluluk ve Caydırıcılık

Mevcut yasal düzenlemelerin daha etkin hale getirilmesi gerektiğini savunan Dr. Uçan, satış yapan kişilerin ürün alanlara hukuki sorumluluklarını anlatan bir belge imzalatmasının caydırıcı olabileceğini dile getirdi. “Bu üründen kaynaklı bir olay meydana gelirse 1 yıldan 8 yıla kadar hapis cezası alabilirsiniz. Okudum, anladım şeklinde bir belge imzalatsa birçok kişi o alışverişten vazgeçebilir. Çünkü bilinçsizliği daha başlangıç aşamasında engellemiş oluruz” dedi. Son olarak, maytap ve benzeri ürünlerin mutlaka faturalı satılması gerektiğini, faturasız satış durumunda sorumluluğun doğrudan satıcı firmaya ait olması gerektiğini ve yüksek para cezalarının uygulanabileceğini sözlerine ekledi. Bu kayıt altına alma ve hukuki sorumluluğu açıkça belirtme adımlarının önemli bir caydırıcılık sağlayacağını belirtti.