Tükenmişlik Sendromuna Karşı 4 Önemli Adım

Sabahları yataktan kalkmakta zorlanıyor, kendinizi sürekli yorgun, yetersiz ve engellenmiş hissediyorsanız, tükenmişlik sendromu ile karşı karşıya olabilirsiniz. Acıbadem Fulya Hastanesi Psikiyatri Uzmanı Dr. Talat Sarıkavak, özellikle günümüzde iş ve özel yaşam arasındaki sınırların belirsizleşmesi, ağırlaşan iş yükleri, iş ortamında güvende hissetmeme ve sürekli erişilebilir olma baskısının tükenmişlik sendromunu tetikleyebileceğini vurguladı. Dr. Sarıkavak, kurumların yapması gereken düzenlemelerin yanı sıra, bireysel yaşamda yapılacak değişikliklerin de tükenmişliğin fiziksel ve ruhsal etkilerini hafifletebileceğini belirtti. Gerekli adımlar atılmadığında tükenmişlik; hafıza ve uyku problemlerinden sindirim sistemi rahatsızlıklarına, kalp sağlığından bağışıklık sistemi zayıflığına kadar çeşitli bedensel ve zihinsel sorunlara yol açabilmektedir.

Günümüzde tükenmişliğin sıklıkla depresyonla karıştırıldığını ve bu durumun gereksiz antidepresan kullanımına yol açabildiğini ifade eden Dr. Sarıkavak, 10 Ekim Dünya Ruh Sağlığı Günü kapsamında yaptığı bilgilendirmede, tükenmişlik sendromuna karşı bireylerin alabileceği 4 etkili önlemi paylaştı.

Size İyi Gelen Uğraşlar Edinin

İş saatleri dışında farklı bir kimliğe bürünebilmek büyük önem taşır. Düzenli yürüyüşler, bütçe gerektirmeyen el sanatları veya okuma grupları gibi hobiler zihni canlandırır. Özellikle sivil toplum kuruluşlarında gönüllü olarak sosyal sorumluluk projelerinde yer almak, tükenmişlikte sıkça kaybedilen ‘kişisel başarı ve faydalı olma’ hissini güçlendirerek kişiye doğal bir psikolojik koruma sağlar.

Ekran Maruziyetini Sınırlayın

Modern çağın sinsi tehlikelerinden biri olan ‘dijital yorgunluk’, yoğun ekran kullanımıyla birlikte beynin sürekli alarm halinde kalmasına neden olabilir. Bu durum, uyku düzenini bozarak stresi azaltan melatonin hormonunun salgılanmasını baskılayabilir. Sağlıklı kalmak için ekran maruziyetini, özellikle akşam saatlerinde sınırlamak ve biyolojik uyku ritmini korumak, bedenin stres yükünü azaltmada kritik bir rol oynar.

Stresi Yönetmeyi Öğrenin

Tükenmişliğe karşı, farkındalık (mindfulness) temelli stres azaltma teknikleri, beynin korku ve stres tepkilerini düşürerek duygusal tükenmeyi kısa vadede hafifletebilir ve kişinin ‘anda kalmasına’ yardımcı olabilir. Ancak kalıcı bir iyileşme için psikoterapi yöntemlerinden faydalanılmalıdır. Psikoterapi, kişinin olayları felaketleştirme eğilimini, mükemmeliyetçiliğini ve sınır koyma zorluklarını ele alarak uzun vadede daha sağlıklı başa çıkma becerileri ve psikolojik dayanıklılık geliştirmesine destek olabilir.

İş Stresini Eve Taşımayın

Psikiyatri Uzmanı Dr. Talat Sarıkavak, “Tükenmişlik, tıpkı bulaşıcı bir hastalık gibi iş yerinden aile yaşamına sıçrama ve eşlerin veya çocukların psikolojisini olumsuz etkileme potansiyeline sahiptir. Araştırmalar, iş stresini eve taşıyan kişilerin eşlerinde de benzer tükenmişlik ve performans düşüşleri görüldüğünü ortaya koymaktadır. Eve girmeden önce zihinsel bir bariyer oluşturmak, evde iş konuşmamak ve aile içi iletişimde ‘işten psikolojik olarak kopabilmeyi’ başarmak, hem bireyi hem de ailenin bütünlüğünü korur” diye ekledi.