Bademcik Şişliği Tehlikeli Olabilir!

Genellikle basit bir boğaz enfeksiyonu zannedilerek hafife alınan boğaz şişliği ve ağrısı gibi belirtiler, özellikle tek taraflı ve iki-üç haftayı aşan durumlarda bademcik kanserine işaret edebilir. Acıbadem Maslak Hastanesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları, Baş Boyun Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Ömer Bayır, bademcik dokusundaki hücrelerin kontrolsüz çoğalmasıyla ortaya çıkan bu tümörün tedavisinde erken teşhisin hayati önem taşıdığını belirtiyor.

Prof. Dr. Bayır, yetişkinlerde geçmeyen boyun şişliği, tek taraflı boğaz ağrısı, yutma güçlüğü veya kulağa yayılan ağrının mutlaka dikkate alınması gerektiğini vurguladı. Bu tür şikayetlerin iki-üç haftayı geçmesi halinde 'enfeksiyondur' düşüncesiyle beklenmemesi gerektiğini, erken başvurunun daha sınırlı tedavi yöntemleriyle başarılı sonuçlar alınmasını ve yaşam kalitesinin korunmasını sağlayabileceğini ifade etti.

Risk Faktörleri ve Gelişim Yolları

Bademcik kanseri genellikle orta ve ileri yaşlarda görülmekle birlikte, dil köküyle birlikte boğaz kanserlerinin en yaygın görüldüğü bölgelerden biridir. Uzun süreli tütün ürünleri kullananlar, yoğun alkol tüketenler ve bu iki alışkanlığı birlikte sürdürenler yüksek risk altındadır. Son yıllarda Human Papilloma Virüs (HPV) ile ilişkili vaka sayılarında belirgin bir artış gözlenmektedir.

Prof. Dr. Ömer Bayır, bademcik kanserinin iki ana gelişim yolu olduğunu belirtiyor: uzun süreli tütün ve alkol kullanımına bağlı kanserleşme ile yüksek riskli HPV enfeksiyonuna bağlı kanserleşme. Özellikle tütün ve alkolün birlikte tüketilmesi riski önemli ölçüde artırmaktadır. HPV, bademcik ve dil kökü kanserlerinde son yılların en önemli konularından biri haline gelmiştir. HPV-16, bu tümörlerle en güçlü ilişkiye sahip yüksek riskli tiptir. Çoğu HPV enfeksiyonu bağışıklık sistemi tarafından temizlenebilirken, yüksek riskli enfeksiyonların yıllarca kalıcı olması hücrelerde kontrolsüz çoğalma ve zamanla kanserleşmeye yol açabilir.

İhmal Edilmemesi Gereken Sinyaller

Bademcik kanseri başlangıçta hiçbir belirti vermeyebileceği gibi, boğaz enfeksiyonuna benzer şikayetlerle de kendini gösterebilir. Prof. Dr. Bayır, bademcik kanserinin ilk bulgularından birinin, boynun tek tarafında ortaya çıkan ve geçmeyen ağrısız bir şişlik olabileceğini, bunun kanserin boyun lenf bezlerine yayılmasının bir işareti olabileceğini söyledi. Diğer uyarıcı belirtiler arasında tek taraflı ve kalıcı boğaz ağrısı, yutkunurken ağrı veya takılma hissi, bademciklerde belirgin büyüklük farkı, ağızda ya da bademcik üzerinde iyileşmeyen yara, kulak muayenesi normal olduğu halde tek taraflı kulak ağrısı, ses değişikliği, kanlı tükürük ve açıklanamayan kilo kaybı yer almaktadır. Bu belirtilerin iki-üç haftayı aşması durumunda detaylı bir KBB muayenesi ile nedeninin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Ayrıca, yetişkin bir kişide büyüyen veya enfeksiyon bulgusu olmadan devam eden boyun kitlesinde iki haftayı beklemeden değerlendirme yapılmasının daha doğru olacağını, nefes darlığı, ciddi yutma güçlüğü veya kanama varsa acil başvuru yapılması gerektiğini vurguladı.

Erken Tanının Önemi

Erken tanı, bademcik kanseri tedavi sürecini doğrudan etkileyen kritik bir faktördür. Prof. Dr. Ömer Bayır, tümörün daha küçükken ve çevre dokulara veya uzak organlara yayılmadan tedavi edilmesini sağladığını belirtiyor. Erken evrede cerrahi veya radyoterapi tek başına yeterli olabilir. Uygun hastalarda tümör, ağız içinden uygulanan transoral lazer veya robotik cerrahiyle dışarıdan büyük bir kesi yapılmadan çıkarılabilir. Gerekirse boyundaki lenf bezleri de temizlenir. Patoloji sonucunda riskli özellikler saptanırsa ameliyatın ardından radyoterapi veya kemoradyoterapi uygulanabilir. İleri evrede kemoterapi ve radyoterapi birlikte uygulanırken, tekrarlayan veya yayılmış hastalıkta immünoterapi ve diğer sistemik tedavilerden yararlanılabilir. Özellikle erken evrede ve HPV ilişkili hastalarda oldukça başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir.

Erkeklerde Daha Yüksek Risk

Bademcik kanseri erkeklerde kadınlara göre yaklaşık 4 kat daha sık görülmektedir. Bu oran, ülkeye ve tümörün HPV ile ilişkisine göre değişiklik gösterse de, özellikle HPV ilişkili boğaz kanserlerinin yaygın olduğu toplumlarda bu fark daha belirgindir. Erkeklerde oral HPV enfeksiyonunun daha sık görülmesi, bu farkın önemli nedenlerinden biri olarak gösterilmektedir. Prof. Dr. Ömer Bayır, erkeklerde tarihsel olarak tütün ve yoğun alkol kullanımının daha yüksek olmasının da risk farkını artırdığını belirtiyor. Tütün ürünlerinden uzak durmak, tütün kullanımını bırakmak ve alkol tüketimini sınırlamak riski azaltmak açısından önemlidir. Ancak bademcik kanserinin yalnızca sigara kullanan kişilerde görüldüğü düşünülmemelidir. HPV, sigara kullanmayan ve genç bireylerde de hastalığın gelişimine yol açabilir. Bu nedenle, risk değerlendirmesi yapılırken hastanın yaşı, alışkanlıkları ve HPV ile ilişkili faktörlerin birlikte ele alınması gerekmektedir.