DSÖ'den Demans Riskini Azaltma Rehberi

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 15 Temmuz 2026 tarihinde demans riskini azaltmaya yönelik ikinci rehberini kamuoyuyla paylaştı. Bu yeni baskı, fiziksel aktiviteden sosyal etkileşimlere, kronik rahatsızlıkların kontrolünden çevresel faktörlere kadar geniş bir yelpazede değiştirilebilir risk faktörlerine odaklanıyor. Yeditepe Üniversitesi Hastaneleri Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, demansın kesin bir tedavisi olmadığını, ancak yaşam boyu süren koruyucu davranışların hastalığın ortaya çıkma olasılığını önemli ölçüde düşürebileceğini belirtti.

Demans Küresel Bir Halk Sağlığı Sorunu

Milyonlarca insanı etkileyen demans, dünya genelinde yaşlanan nüfusla birlikte giderek daha ciddi bir halk sağlığı meselesi haline geliyor. DSÖ'nün yenilenen "Demans Riskinin Azaltılması Rehberi", hastalığın gelişim riskini azaltmada etkili olabilecek yaşam tarzı değişikliklerine dair en yeni bilimsel kanıtları bir araya getiriyor. Prof. Dr. Bingöl, 2019'da yayımlanan ilk rehberin ardından hazırlanan bu ikinci baskının, son yıllarda elde edilen bilimsel veriler ışığında önemli ölçüde genişletildiğini ifade etti. 2021 itibarıyla dünya genelinde yaklaşık 57 milyon kişinin demansla yaşadığını ve bu bireylerin çoğunun düşük ve orta gelirli ülkelerde bulunduğunu hatırlatan Prof. Dr. Bingöl, hastalığı tamamen durduran veya geriye çeviren kesin bir tedavinin henüz bulunmadığını vurguladı. "Bu nedenle, yaşam boyu uygulanabilecek koruyucu stratejiler, gelecekte demans görülme sıklığını azaltmada en etkili yaklaşım olarak kabul ediliyor. Risk faktörlerinin önemli bir bölümü değiştirilebilir özellik taşıyor ve bunların erken dönemde kontrol altına alınması büyük önem taşıyor" dedi.

Yeni Risk Faktörleri ve Öneriler

Prof. Dr. Bingöl, güncellenen rehberde HIV, inme ve travmatik beyin hasarı gibi sekiz yeni risk faktörünün eklendiğini ve mevcut sekiz risk faktörüne ilişkin bilimsel kanıtların da yeniden değerlendirildiğini bildirdi. Rehberdeki öneriler üç ana başlık altında toplanıyor: sağlıklı yaşam alışkanlıklarının desteklenmesi, demans riskiyle ilişkili sağlık sorunlarının etkin yönetimi ve çevresel risk faktörlerinin azaltılması. Özellikle düzenli fiziksel aktivite, bilişsel egzersizler ve sosyal yaşamın sürdürülmesi, demans riskini azaltmada en güçlü bilimsel kanıtlarla desteklenen uygulamalar arasında yer alıyor. Rehber, kronik hastalıkların (hipertansiyon, diyabet, obezite, kolesterol yüksekliği, işitme kaybı, uyku bozuklukları, depresyon) uygun şekilde yönetilmesinin, sigaranın bırakılmasının, alkol tüketiminin sınırlandırılmasının ve sağlıklı beslenmenin önemini vurguluyor. Ayrıca, ilk kez çevresel risk faktörlerine, özellikle de uzun süreli hava kirliliğine maruz kalmanın demans gelişimi açısından taşıdığı öneme daha geniş yer verildiği belirtildi.

Günlük Yaşam İçin 7 Öneri

Prof. Dr. Canan Aykut Bingöl, demans riskini azaltmak adına günlük hayatta uygulanabilecek yedi temel öneriyi sıraladı:

• Düzenli fiziksel aktivite yapın.
• Sosyal yaşamın içinde kalın ve ilişkilerinizi sürdürün.
• Tansiyon, diyabet ve kolesterol gibi kronik hastalıklarınızı kontrol altında tutun.
• Sigara kullanmayın, alkol tüketimini sınırlayın.
• Akdeniz tipi dengeli ve sağlıklı beslenin.
• İşitme ve görme kayıplarınızı ihmal etmeyin, gerektiğinde tedavi olun.
• Düzenli ve kaliteli uyuyun, beyin sağlığını destekleyen yaşam alışkanlıkları edinin.